Masaż Dotyk Motyla a okno tolerancji – jak subtelny dotyk wspiera regulację układu nerwowego?
W pracy z traumą często koncentrujemy się na tym, co wydarzyło się w przeszłości. Szukamy znaczenia doświadczeń, pracujemy z emocjami, przekonaniami i wspomnieniami.
Jednak zanim klient będzie gotowy wrócić do trudnych doświadczeń, potrzebuje czegoś jeszcze ważniejszego – odpowiedniego poziomu regulacji układu nerwowego.
Bo sama świadomość tego, co się wydarzyło, nie zawsze wystarcza, jeśli ciało nadal reaguje tak, jakby zagrożenie trwało.
Właśnie dlatego w pracy z traumą tak ważne stało się rozumienie okna tolerancji – czyli takiego zakresu pobudzenia, w którym człowiek może pozostać w kontakcie ze sobą, swoimi emocjami i otoczeniem.
A jednym ze sposobów wspierania tego procesu może być praca z ciałem, w tym bardzo subtelna forma dotyku – Masaż Dotyk Motyla.
Co znajdziesz w artykule?
Czym jest okno tolerancji i dlaczego ma znaczenie w terapii?
Dlaczego sama rozmowa czasami nie wystarcza?
Poszerzanie okna tolerancji – czego potrzebuje układ nerwowy?
Czym jest Masaż Dotyk Motyla?
Jak Masaż Dotyk Motyla może wspierać poszerzanie okna tolerancji?
Dla kogo Masaż Dotyk Motyla może być wartościowym narzędziem?
Podsumowanie
Czym jest okno tolerancji i dlaczego ma znaczenie w terapii?
Aby dobrze funkcjonować, potrzebujemy pozostawać w stanie, w którym możemy elastycznie reagować na to, co przynosi życie. Ten optymalny zakres pobudzenia nazywamy oknem tolerancji.
Pojęcie to stworzył dr Dan Siegel, opisując stan, w którym układ nerwowy pracuje w sposób najbardziej sprzyjający zdrowiu i adaptacji.
OKNO TOLERANCJI
optymalne pobudzenie
- mamy kontakt z własnym ciałem i emocjami,
- potrafimy myśleć jasno i podejmować decyzje,
- korzystamy ze swoich zasobów,
- umiemy regulować emocje,
- nawet w obliczu stresu zachowujemy poczucie wpływu i bezpieczeństwa.
HIPERPOBUDZENIE
nadmierna aktywacja układu nerwowego
- napięcie,
- lęk,
- złość,
- gonitwa myśli,
- trudność z zatrzymaniem się,
- poczucie zagrożenia.
HIPERPOBUDZENIE
stan wycofania się i odcięcia
- zamrożenie,
- odłączenie od ciała,
- brak energii,
- trudność z odczuwaniem emocji,
- poczucie pustki.
Stres jest naturalną częścią naszego funkcjonowania. Różnica polega na tym, że będąc w oknie tolerancji, potrafimy go regulować, zamiast pozwalać, by przejął kontrolę nad naszym zachowaniem.
W stanie hpierpobudzenia czy hipopobudzenia klient może mieć ograniczony dostęp do zasobów potrzebnych do bezpiecznego przetwarzania trudnych doświadczeń.
Dlatego w pracy z traumą ważne pytanie brzmi: Czy klient jest gotowy wrócić do tego doświadczenia, czy jego układ nerwowy najpierw potrzebuje wsparcia w regulacji?
Dlaczego sama rozmowa czasami nie wystarcza?
W terapii często pracujemy poprzez rozmowę. Jest ona niezwykle ważnym narzędziem, ale trauma nie jest wyłącznie historią, którą można opowiedzieć.
Doświadczenia traumatyczne wpływają również na:
- sposób reagowania układu nerwowego,
- odczuwanie ciała,
- napięcie mięśniowe,
- poczucie bezpieczeństwa,
- zdolność pozostawania w kontakcie z emocjami.
Dlatego coraz częściej w pracy terapeutycznej wykorzystuje się podejścia uwzględniające ciało i doświadczenie somatyczne. Dlatego ważne dla mnie jest wspieranie klientów i specjalistów w odkrywaniu tego jak dotyk wspiera regulację układu nerwowego
Układ nerwowy nie zmienia się wyłącznie dzięki nowej wiedzy. Zmienia się również poprzez nowe doświadczenia. Doświadczenia, które pokazują: „Mogę być w kontakcie ze swoim ciałem i nadal być bezpieczny.”
Poszerzanie okna tolerancji – czego potrzebuje układ nerwowy?
Aby proces poszerzania Okna Tolerancji mógł się bezpiecznie dokonać, organizm klienta nie może być zmuszany do przekraczania swoich granic. Wbrew powszechnym mitom, poszerzanie tego zakresu nie polega bowiem na tym, że klient ma „wytrzymać więcej”, ani na zwiększaniu odporności poprzez zaciskanie zębów. Chodzi o rozwijanie większej elastyczności układu nerwowego.
Aby ten proces mógł zachodzić, ważne są doświadczenia związane z:
Bezpieczeństwem – organizm potrzebuje otrzymywać sygnały, że obecna chwila nie jest zagrożeniem.
Przewidywalnością – powtarzalne, spokojne doświadczenia pomagają układowi nerwowemu uczyć się nowych reakcji.
Kontrolą i wyborem – klient potrzebuje mieć poczucie wpływu – możliwość zatrzymania, odmowy lub zmiany sposobu oraz decydowanie o intensywności bodźców i tempie pracy.
Kontaktem z ciałem – świadomość doznań płynących z organizmu pomaga odbudowywać relację ze sobą.
I właśnie tutaj pojawia się znaczenie delikatnych form pracy z ciałem.
Czym jest Masaż Dotyk Motyla?
Masaż Dotyk Motyla to subtelna technika pracy z ciałem opracowana przez dr Evę Reich.
Jej charakterystyczną cechą jest niezwykle delikatny, uważny dotyk.
To kontakt tak lekki, jakby dotykać skrzydeł motyla – bez nacisku, bez intensywnej stymulacji.
Założeniem tej techniki nie jest wywoływanie silnych doznań ani przełamywanie oporu ciała. Wręcz przeciwnie.
Chodzi o stworzenie doświadczenia, w którym ciało może pozostać w kontakcie i jednocześnie zachować poczucie bezpieczeństwa.
Jak Masaż Dotyk Motyla może wspierać poszerzanie okna tolerancji?
Subtelny bodziec może być łatwiejszy do przyjęcia dla przeciążonego układu nerwowego
W pracy z osobami po doświadczeniach traumatycznych intensywność nie zawsze oznacza większą skuteczność. Czasami zbyt silny bodziec może zostać odebrany przez organizm jako zagrożenie.
Delikatny, przewidywalny dotyk może być dla układu nerwowego bardziej dostępnym doświadczeniem. Pozwala klientowi pozostać w kontakcie zamiast uruchamiać reakcje obronne.
Wspiera powrót kontaktu z ciałem
Po doświadczeniach traumatycznych niektóre osoby uczą się odcinać od sygnałów płynących z organizmu.
Może pojawić się:
- trudność w rozpoznawaniu emocji,
- odłączenie od doznań fizycznych,
- poczucie „nieobecności” w swoim ciele.
Delikatna praca z ciałem może wspierać stopniowe odzyskiwanie uważności na własne odczucia.
(link do artykulu świadomość sesnoryczna felt sesn co daje) !!!!!!!!!!!!!
Może wspierać doświadczenie bezpiecznego kontaktu
Dla osób z doświadczeniami traumy relacyjnej szczególne znaczenie może mieć doświadczenie kontaktu, w którym:
- granice są respektowane,
- klient ma wybór,
- nic nie dzieje się bez zgody,
- tempo jest dostosowane do jego możliwości.
To może być ważne doświadczenie korekcyjne dla układu nerwowego.
Może wspierać integrację po intensywnej pracy terapeutycznej
Niektóre osoby po głębokiej pracy emocjonalnej potrzebują czasu na powrót do poczucia obecności i stabilności.
Subtelne techniki somatyczne mogą być wykorzystywane jako element domykający proces – pomagając klientowi ponownie poczuć ciało i kontakt z chwilą obecną.
Dla kogo Masaż Dotyk Motyla może być wartościowym narzędziem?
Masaż Dotyk Motyla może zainteresować specjalistów pracujących z:
- wczesną traumą
- traumą relacyjną,
- przewlekłym stresem,
- regulacją emocji,
- pracą z ciałem,
- trudnościami w kontakcie z własnym ciałem
- dziećmi i dorosłymi.
Może stanowić uzupełnienie warsztatu psychoterapeutów, psychologów, terapeutów pracy z ciałem, masażystów oraz innych profesjonalistów pracujących z człowiekiem.
Podsumowanie
W pracy z traumą nie zawsze potrzebujemy większej intensywności. Czasami układ nerwowy potrzebuje czegoś zupełnie innego: łagodności, przewidywalności i doświadczenia bezpieczeństwa.
Masaż Dotyk Motyla pokazuje, że subtelny kontakt z ciałem może być ważnym elementem wspierania regulacji i poszerzania okna tolerancji.
Bo zanim człowiek będzie gotowy wrócić do trudnych doświadczeń, jego ciało często potrzebuje najpierw poczuć: „jestem bezpieczny.”
Jeśli chcesz poznać praktyczne zastosowanie Masażu Dotyk Motyla w pracy z klientem, zapraszam na 2-dniowe szkolenie dla profesjonalistów, którzy chcą wzbogacić swój warsztat o subtelną metodę pracy z ciałem i układem nerwowym.
Szkolenie Dotyk Motyla w terapii traumy i regulacji układu nerwowego 22-23.08
Bibliografia i źródła
Levine, P. A. (2017). Głos wnętrza. Jak ciało uwalnia się od traumy i odzyskuje zdrowie. Czarna Owca.
Ogden, P., & Fisher, J. (2023). Psychoterapia sensomotoryczna. Interwencje w terapii traumy i zaburzeń przywiązania. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Overly, R. (2014). Masaż Dotyk Motyla dr Evy Reich. Virgo.
Siegel, D. J. (2021). Psychowzroczność. Jak dzięki nowej wiedzy o umyśle i empatii wprowadzać pozytywne zmiany w życiu. Mamania.
Stanley, E. A. (2023). Twoje Okno Tolerancji. Okiełznaj stres i zregeneruj się po urazach psychicznych. Sensus.
van der Kolk, B. (2018). Strach ucieleśniony. Mózg, umysł i ciało w terapii traumy. Czarna Owca.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czym jest okno tolerancji?
Okno tolerancji to pojęcie stworzone przez dr Dana Siegel, opisujące stan, w którym nasz układ nerwowy funkcjonuje w optymalnym zakresie pobudzenia. To przestrzeń, w której jesteśmy połączeni ze sobą, swoimi emocjami, ciałem (odczucia fizyczne) i otoczeniem. Czujemy się bezpiecznie, potrafimy planować, podejmować decyzje, działać i odpoczywać.
Jak pracować z traumą, gdy sama rozmowa nie wystarcza?
Rozmowa jest ważnym elementem terapii, jednak w pracy z traumą nie zawsze jest wystarczająca. Kiedy układ nerwowy klienta znajduje się poza oknem tolerancji, dostęp do refleksji, logicznego myślenia i przetwarzania doświadczeń może być ograniczony. Dlatego coraz większą rolę odgrywają techniki somatyczne, które pomagają regulować autonomiczny układ nerwowy poprzez doświadczenia płynące z ciała. Ugruntowanie, orientacja, praca z oddechem czy świadomy dotyk mogą wspierać klienta w stopniowym powrocie do stanu, w którym możliwe staje się dalsze prowadzenie procesu terapeutycznego.
Dlaczego w pracy z traumą stosuje się tak delikatny dotyk, jak masaż Dotyk Motyla?
Układ nerwowy osoby po doświadczeniu traumy może być szczególnie wrażliwy na intensywne bodźce. Zbyt mocny lub niespodziewany dotyk lub działanie może zwiększyć napięcie albo uruchomić reakcje obronne. Delikatny, przewidywalny dotyk jest zwykle łatwiejszy do przyjęcia przez organizm i może wspierać poczucie bezpieczeństwa, kontakt z ciałem oraz regulację pobudzenia. W pracy z traumą nie chodzi o siłę bodźca, ale o stworzenie warunków, w których układ nerwowy może doświadczać bezpieczeństwa i stopniowo odzyskiwać elastyczność.
W jaki sposób Masaż Dotyk Motyla może wspierać poszerzanie okna tolerancji?
Poszerzanie okna tolerancji odbywa się poprzez doświadczenia, które uczą układ nerwowy skuteczniejszej regulacji. Masaż Dotyk Motyla, dzięki swojej subtelności może wspierać budowanie poczucia bezpieczeństwa, kontakt z ciałem oraz stopniowe zwiększanie tolerancji na odczuwanie emocji i doznań płynących z organizmu. Nie zastępuje psychoterapii, ale może stanowić jej wartościowe uzupełnienie, pomagając klientowi pozostać w kontakcie ze sobą bez przekraczania jego możliwości regulacyjnych.
Kto może wykorzystać Masaż Dotyk Motyla w swojej pracy?
Technika znajduje zastosowanie wśród specjalistów pracujących z ciałem i układem nerwowym, m.in. psychoterapeutów, psychologów, terapeutów somatycznych, fizjoterapeutów, pielęgniarek, położnych, lekarzy, masażystów, praktyków metod/modalności: Somatic Experiencing (SE), SOMA Embodiment, NARM, TRE, Integracji Sensorycznej, Totalnej biologii, Psychobilogii oraz wszystkich specjalistów wspierających zdrowie psychiczne i dobrostan.
Kluczowe jest jednak odpowiednie przygotowanie do stosowania dotyku oraz przestrzeganie zasad bezpiecznej pracy z dotykiem. Każdorazowe zastosowanie dotyku powinno odbywać się za świadomą zgodą klienta, z poszanowaniem jego granic, potrzeb i gotowości.
O autorce
Marta Targońska
Terapeutka somatyczna | Terapeutka traumy | Instruktorka masażu Dotyk Motyla
Jako praktyk technik somatycznych (Somatic Experiencing, SOMA Embodiment, EmotionAid, Polarity) pomagam klientom odzyskiwać poczucie bezpieczeństwa i uwalniać traumy i napięcia zgromadzone w ciele. W swojej pracy łączę empatię z wiedzą z zakresu neurobiologii stresu, popularyzując naukowe podejście do technik takich jak Dotyk Motyla. Wierzę, że najtrwalsze zmiany zaczynają się od łagodności.
